نگاهي به پيشينه و جاذبههاي تاريخي گناباد (خبر ایرنا)
گناباد ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ۸۵/۰۷/۰۵
شهر گناباد در جنوب خراسان رضوي بر اساس روايات شاهنامه فردوسي عرصه جنگ و حماسه دوران اساطيري بوده است.
همچنين وجود دو محوطه وسيع باستاني "اروك" و "حصار" به عنوان زيستگاه جوامع باستاني متمدن مربوط به هزاره سوم پيش از ميلاد نمودي عيني از قدمت و ريشههاي تاريخي گناباد است.
هزار و ۱۱۷رشته قنات و نيز قنات شگفتانگيز "قصبه" يك شاهكار بشري به عنوان نمادي از سختكوشي مردم كوير براي دست يافتن به مايه حيات در اين خطه است.
در خصوص زمان حفر اين قنات واقع در شهر گناباد داستان معروف "دوازده رخ" در شاهنامه فردوسي آن را به قبل از "كيخسرو" نسبت ميدهد.
با اين حال مورخين بنياد قنات قصبه را به دوره هخامنشي يعني ۲۵۰۰سال قبل نسبت دادهاند.
بر اساس بررسيهاي ميداني طول رشتههاي هشتگانه قنات قصبه ۳۳هزار و ۱۳۳ متر و عمق مادرچاه آن ۳۰۰متر است.
قنات قصبه داراي ۵۰۰حلقه چاه و مادرچاهي به عمق ۳۰۰متر، ۳۲كيلومتر طول و افزون بر ۷۳ميليون مترمعكب حجم خاكبرداري بعد از تحمل چندين زلزله و همچنين خشكساليهاي متمادي هماينك ۱۵۰ليتر در ثانيه آب به مزارع كشاورزان سنتي و خردهمالك جاري ميكند.
قنات قصبه گناباد كه روزگاري از هشت رشته آب جاري بوده هماينك به دو رشته كاهش يافته و بگونهاي شگفتانگيز آب هر كدام از آنها ۱۰سانتيگراد با يكديگر اختلاف دما دارد.
مسجدجامع گناباد هم يكي ديگر از شاهكارهاي مذهبي در خراسان رضوي و از بناهاي دو ايواني است كه در سال ۶۰۹هجري قمري ساخته شده و از امتيازات مهم آن وجود كتيبههاي كوفي و آجركاريهاي زيبايي ميباشد كه بر اطراف ايوان قبله آن نقش بسته است.
بر اساس آثار و شواهد موجود ساختمان كنوني مسجدجامع گناباد داراي الحاقاتي ميباشد كه احتمالا در دوران ايلخاني ايجاد شده است.
امامزاده محمدعابد، يخدان كوثر، قلعه عمراني و قلعهدختر نيز زمينه بسيار مناسبي براي ايجاد شهر گردشگري در اين منطقه است و در صورتي كه طرح جامع گردشگري براي قنات قصبه انجام شود قابليت جذب گردشگران خارجي را نيز دارد.
مسجد كاخك، مدرسه نجوميه، آب انبار و حسينه گناباد، مسجدجامع قوژد، مسجد حاج عبدالله نوقاب، آسيابهاي آبي كاخك و سنو، كاروانسراهاي فخرآباد و زينآباد همه و همه نشاني از سختكوشي مردم كوير است ولي انگار سرمايه گذاري و توجه ويژه به اين امكان مطلوب از ديد گردشگران جا مانده است و كسي به ديار عشق، عطش و عرفان سري نميزند.
بافت تاريخي روستاي رياب، مقبره جعتين گيسور، يخدان كوثر بيدخت، قلعه عمراني و شوراب و مسجد مزار به ترتيب به دوران خوارزمشاهيان، سلجوقيان، صفويان، ساسانيان و قبل از اسلام برميگردد كه نياز ويژه به نگهداري، مرمت، بازسازي و اعتبار دارد.
با اينحال رييس اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستيو گردشگري گناباد ميگويد وضعيت جذب گردشگر داخليو خارجي به اين شهرستان بسيار نامطلوب است و بسيار اندك شاهد حضور آنها در اين خطه هستيم.
عليرضا شناسايي گفت: سرمايهگذاري مناسب در بخشهاي مرتبط با گردشگري مثل راه و امكانات رفاهي صورت نگرفته و ناشناخته ماندن اين همه آثار كم نظير رنجآور است.
وي افزود: آژانسهاي مسافرتي نيز در سطح استان و كشور به راحتي گردشگران را از كنار اين شهر تاريخي عبور ميدهند ولي حتي اندك اشارهاي به سابقه و آثار گرانبهاي اين خطه نميكنند كه جاي تعجب دارد.
او گفت: فعاليت سازمانها و ارگانهايي كه بايد سرمايهگذاري كنند و مشاركت بخش خصوصي در طرحهاي گردشگري بسيار ضعيف است در حالي كه ميتوان با برنامهريزي درست و سرمايهگذاري بيشترين گردشگر را در بخش آب و قنات جذب كرد.
وي ادامه داد: با اين وجود دست رو دست نگذاشتهايم و تا جايي كه توان داشتهايم نسبت به شناساندن آثار تاريخي اين شهرستان تلاش كردهايم ولي اعتبارات و امكانات سازمان كافي نيست.
رييس اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گناباد افزود: طي هفته گردشگري پوستر مدرسه نجوميه، بافت قديمي روستاي رياب و كتابچه آثار تاريخي گناباد به دو زبان انگليسي و فارسي و بروشور عميقترين قنات جهان بهچاپ ميرسد.
وي گفت: امسال در ايامالله دهه فجر فاز اول موزه مردم شناسي اين خطه با هزينه ۳۰۰ميليون ريال از محل اعتبارات سفر رييس جمهور گشايش مييابد.
او اضافه كرد: طرح مطالعات بافت تاريخي روستاي رياب به عنوان يكي از ۱۸ روستاي هدف گردشگري استان خراسان رضوي در مرحله مطالعه است و پس از آن بهسازي روستامطابق بافت سنتي صورت خواهد پذيرفت.
وي اضافه كرد: تاكنون ۲۱نقطه در گناباد به عنوان منطقه هدف گردشگري امكانسنجي شده و در همين راستا طرحهاي گردشگري مجموعه آبشار كاخك و قنات قصبه به سازمان مديريت و برنامه ريزي پيشنهاد شده ولي تاكنون تصويب نشده است.
او همچنين گفت: يك ميليارد ريال اعتبار از محل سفر رييس جمهور به ساخت مرقد علامه بهلول اختصاص يافته كه عمليات اجرايي آن نيز آغاز شده است.
وي از اعطاي تسهيلات گردشگري بهمنظور ساخت و توسعه رستوران، كمپينگ، هتل و موزه نيز خبر داد و افزود: اين تسهيلات به چند رستوران و مجتمع پذيرايي پرداخت شده و مجوز ساخت يك هتل سه ستاره نيز در شهر گناباد اخذ شده است.
او گفت: هماينك ۱۴۵اثر تاريخي اين منطقه در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده و اين در حالي است كه ۲۰۰اثر تاريخي شناسايي شده در منطقه وجود دارد.